Ogólne Bezpieczeństwo Produktów to temat, który dość niedawno doczekał się dość dużej zmiany.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, zwane także rozporządzeniem GPSR od General Product Safety Regulation, obowiązuje od 13 grudnia 2024 roku i zastąpiło dyrektywę 2001/95/WE.
Rozporządzenie GPSR ma na celu wprowadzenie w życie zasady, zgodnie z którą na rynek Unii Europejskiej mogą trafiać wyłącznie produkty bezpieczne, a odpowiedzialność za spełnienie tych wymogów ciąży na wszystkich uczestnikach łańcucha dostaw, a więc na producentach, importerach i dystrybutorach. Oznacza to, że każdy producent w Polsce, ale również importer czy dystrybutor, musi dopilnować, aby oferowane wyroby były projektowane i wytwarzane z uwzględnieniem rozporządzenia w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.
Rozporządzenie GPSR istotnie rozszerza zakres dotychczasowych przepisów, ponieważ swoim zakresem obejmuje nie tylko tradycyjne towary, ale także produkty używane, naprawione, oprogramowanie czy sprzęt inteligentny. Dotyczy więc ono maksymalnie szerokiego zakresu produktów, w tym nawet takich, które zostały wyprodukowane przed wejściem w życie opisywanej regulacji.
Dodatkowo, rozporządzenie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów nakłada na producentów obowiązek sporządzania analiz ryzyka dla każdego produktu oraz przygotowania jego dokumentacji technicznej. Przy okazji GPSR poszerza zakres podmiotów uznawanych za producenta, co może mieć istotne znaczenie przy przedsiębiorstwach wprowadzających do obrotu towary oznaczone jedynie swoją nazwą, które zleciły wytworzenie produktu.
GPSR nakłada także obowiązek bieżącego monitorowania rynku. Zgodnie z treścią rozporządzenia w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, podmiot uczestniczący w łańcuchu dostaw powinien reagować na nowe informacje o zagrożeniach, a więc np. reklamacje konsumenckie czy też powiadomienia od organów nadzoru. Nowe regulacje wymagają również, aby przedsiębiorstwa umieściły te obowiązki w procedurach wewnętrznych i stale szkoliły personel w zakresie bezpieczeństwa produktów.
Opisywane regulacje prawne są więc dość daleko idące i nie wszystko da się opisać w jednym artykule.
Poniżej skupię się więc na podstawowych obowiązkach producenta związanych wprowadzeniem produktu do obrotu, które wynikają z rozporządzenia o ogólnym bezpieczeństwie produktów oraz przedstawię definicję producenta wynikającą z GPSR, ponieważ jest ona dość istotna dla zrozumienia swoich obowiązków przez niektóre podmioty działające na rynku.
Kto jest producentem według GPSR?
Producentem zgodnie z GPSR jest każda osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza produkt lub która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie produktu i sprzedaje ten produkt pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym.
Producentem nie będzie wiec wyłącznie podmiot, który fizycznie stworzył dany produkt, ale również podmiot zlecający jego wytworzenie, który np. oznacza go swoją własną nazwą.
Jest to dość istotna zmiana, działająca na korzyść konsumentów oraz znacznie ograniczająca możliwość zasłonięcia się brakiem odpowiedzialności przez podmioty, które zleciły wytworzenie produktu i oznaczyły je swoją nazwą własną.
Zmiana ta sprawia, że niżej wymienione obowiązki będą musiały być spełnione również przez podmioty, które jedynie zleciły wyprodukowanie produktu i oznaczyły go np. swoim własnym znakiem towarowym.
Ogólne Bezpieczeństwo Produktów – obowiązki Producenta.
Zgodnie z rozporządzeniem produkt uważa się za bezpieczny, gdy w zwykłych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach używania, w tym w rzeczywistym czasie używania, nie stwarza jakiegokolwiek ryzyka lub jedynie minimalne ryzyko zgodne z jego używaniem, uważane za dopuszczalne i odpowiadające wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów.
Jak więc wykazać, że produkt jest bezpieczny?
Analizą ryzyka. Jej stworzenie jest podstawowym obowiązkiem producenta wynikającym z rozporządzenia o ogólnym bezpieczeństwie produktów – zgodnie bowiem z treścią GPSR, przed wprowadzeniem swoich produktów do obrotu producenci przeprowadzają wewnętrzną analizę ryzyka oraz sporządzają dokumentację techniczną zawierającą co najmniej ogólny opis produktu i jego zasadnicze właściwości istotne dla oceny jego bezpieczeństwa
Jakie są inne obowiązki nałożone na producentów w rozporządzeniu o ogólnym bezpieczeństwie produktów?
- Po pierwsze, producenci mają zapewnić aktualność dokumentacji technicznej, zawierającej co najmniej ogólny opis produktu i jego zasadnicze właściwości istotne dla oceny jego bezpieczeństwa.
- Po drugie, producenci mają przechowywać tę dokumentację do dyspozycji organów nadzoru rynku przez dziesięć lat po wprowadzeniu produktu do obrotu i na żądanie udostępnić ją tym organom.
- Po trzecie, producenci mają zapewnić wprowadzenie procedur mających na celu zapewnienie zgodności produktów produkowanych seryjnie z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa.
- Po czwarte, producenci mają zapewnić aby ich produkty były opatrzone numerem typu, partii lub serii lub posiadały inny widoczny i czytelny dla konsumenta element umożliwiający ich identyfikację, lub w przypadku gdy wielkość lub charakter produktu to uniemożliwiają – aby wymagane informacje były umieszczone na opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do produktu. Producenci dodatkowo powinni podać swoją nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy, swój adres pocztowy i elektroniczny oraz adres pocztowy lub elektroniczny pojedynczego punktu kontaktowego, pod którym można się z nimi skontaktować, jeżeli różni się on od adresu producenta. Informacje te umieszcza się na produkcie, a jeżeli nie jest to możliwe – na opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do produktu.
- Po piąte, producenci powinni zapewnić dołączenie do swojego produktu jasnych instrukcji i informacji na temat bezpieczeństwa w języku łatwo zrozumiałym przez konsumentów, określonym przez państwo członkowskie, w którym dany produkt jest udostępniany. Wymaganie to nie ma zastosowania w przypadku gdy produkt może być używany bezpiecznie i w sposób zamierzony przez producenta bez takich instrukcji i informacji na temat bezpieczeństwa.
- Po szóste, w przypadku gdy producent stwierdzi lub ma powody, by przypuszczać na podstawie posiadanych przez niego informacji, że produkt wprowadzony przez niego do obrotu jest produktem niebezpiecznym, dany producent powinien natychmiast podjąć środki naprawcze niezbędne do skutecznego doprowadzenia do zgodności produktu z wymaganiami, w tym do jego wycofania z obrotu lub odzyskania, w zależności od przypadku, poinformować o tym konsumentów, zgodnie z treścią rozporządzenia jak i poinformować o tym za pośrednictwem portalu Safety Business Gateway organy nadzoru rynku państw członkowskich, w których produkt został udostępniony na rynku.
Poza powyższym, producenci mają zapewnić, aby inne podmioty gospodarcze, osoby odpowiedzialne oraz dostawcy internetowych platform handlowych w danym łańcuchu dostaw byli terminowo informowani o wszelkich stwierdzonych przez nich problemach związanych z bezpieczeństwem danego produktu.
Dodatkowo obowiązkiem producentów jest podanie do wiadomości publicznej tzw. kanałów komunikacji – takich jak numer telefonu, adres poczty elektronicznej lub wyodrębniona część ich strony internetowej, z uwzględnieniem potrzeb w zakresie dostępności osób z niepełnosprawnościami, które mają umożliwić konsumentom składanie skarg oraz informowanie producentów o wypadkach lub problemach związanych z bezpieczeństwem, których doświadczyli z danym produktem.
Co więcej producenci mają badać otrzymane skargi i informacje dotyczące wypadków, które dotyczą bezpieczeństwa produktów udostępnionych przez nich na rynku i w odniesieniu do których skarżący podniósł zarzut, że są niebezpieczne, oraz prowadzić wewnętrzny rejestr tych skarg, a także rejestr przypadków odzyskania produktu i środków naprawczych podjętych w celu zapewnienia zgodności produktu.
Jakie sankcje grożą za brak zgodności produktu z przepisami?
Wprowadzenie na rynek produktu, który nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, może skutkować poważnymi sankcjami. Inspekcja handlowa lub inne uprawnione organy mogą wycofać wadliwy towar, nałożyć kary finansowe oraz zgłosić sprawę do systemu Safety Gate.
Dlaczego warto skonsultować się z prawnikiem?
Przepisy rozporządzenia o ogólnym bezpieczeństwie produktów są rozbudowane i dość niejasne, co oznacza, że nawet pozornie prosta sprawa (np. sprzedaż nowego gadżetu) wymaga sprawdzenia wielu aspektów: zgodności z normami, kompletności dokumentacji, prawidłowego oznakowania w języku polskim i innych podobnych kwestii.
Jako adwokat zajmujący się prawem gospodarczym i handlowym, posiadam doświadczenie związane z kwestiami ogólnego bezpieczeństwa produktów – szkoliłem i pomagałem wdrożyć przepisy dot. ogólnego bezpieczeństwa produktów w kilku przedsiębiorstwach, w tym działających w branży automotive.
Jeżeli więc potrzebujesz porady prawnej w tym zakresie od Adwokata w Gliwicach, Katowicach czy w innym miejscu na Śląsku, serdecznie zapraszam do kontaktu.
Z chęcią pomogę Twojej firmie we wdrożeniu stosownych regulacji związanych z ogólnym bezpieczeństwem produktów. Zapraszam do kontaktu, w tym kontaktu na LinkedIn.
Słowa Kluczowe: Adwokat Gliwice, Adwokat Katowice, Prawo Gospodarcze, Ogólne Bezpieczeństwo Produktów, Producent, Obowiązki Producenta Ogólne Bezpieczeństwo Produktów, GPSR, Pomoc Prawna, Porady Prawne Gliwice, Porady Prawne Katowice, Porady Prawne Zabrze, Porady Prawne Chorzów, Porady Prawne Rybnik, Porady Prawne Racibórz, Porady Prawne Tarnowskie Góry, Prawnik Przedsiębiorstw, Prawnik Spółek.
